ولخرجی

درود بر شما خوانندگان عزیز و صمیمی مقالات همدم.

در این قسمت قصد داریم به موضوع “ولخرجی” در میان زوجها نگاهی بیاندازیم و از زوایای مختلف آنرا مورد بررسی قرار دهیم:

زری مشغول حساب و کتاب مالی خرج و مخارج این ماه خونه و زندگیشون بود. این چندمین بار بود که به پایان ماه نرسیده میدید که چیز زیادی به مجموع پولی که از حقوق خودش و سعید میومد باقی نمونده.

مسئله را با سعید در میون گذاشت و شاکی بود که: سعید لازم نبود با این وضع و شرایط تلویزیون 43 اینچمون را با تلویزیون 60ئاینچ عوض میکردیم! من از چشم تو میبینم چون با این کارت موافق نبودم. همینطور از سعید شاکی بود که اون شام مفصل را جمعه شب در رستوران برای 12 نفر از فامیل تقبل کرده بود.

سعید کم نیاورد و در مقابل گفت که خودت را چرا نمیگی که اون سرویس بشقاب گرونقیمت را خریدی؟ ما که بشقابهای خوب و قشنگی داریم حالا میذاشتی برای آخر سال گه عیدی هامون را هم میگیریم یا وقتی که یکیمون پاداش گرفتیم.

اونها نیاز به یک تغییر فکر داشتند و به این نتیجه رسیدن که خرجهای زندگیشون دیگه حالا تبدیل به ولخرجی شده… اما از کجا باید شروع میکردن؟

در کتاب مقدس نوشته شده:

در خانه شخص حکیم، ذخیره‌های گرانبها و روغن هست، اما مرد نادان آنچه را که دارد می‌بلعد

امثال ۲۱: ۲۰

به نظر میرسد که بنابر این آیه، ولخرجی نمادی از کمبود حکمت و عقلانیت در میان یک زوج یا یکی از آنهاست.

پس اگر حکمت خرج کردن نداریم لازم است مانند هر امر دیگری از خدا بخواهیم در آن مورد ما را تجهیز کند.

ولخرجی های ادامه دار میتواند ناشی از یکی از این موارد باشد:

افرادی که احساس غم، تنهایی یا پوچی میکنند در نتیجه خرید مانند هر انسان دیگری برای مدتی کوتاه با ترشح هورمون دوپامین (هورمون لذت) با بهبود خلق و خوی خود مواجه میشوند هر چند این اثر برای مدت زمان بسیار کوتاهی هست و بعد تمام میشود.

همینطوربرخی از آدمها با ولخرجی یا خریدهای گران و آن چنانی مستمر قصد دارند تا احساس کم ارزشی درونی خود را بپوشانند.

بعضی هم که در خانواده های فقیر بزرگ شده اند با ولخرجی قصد انتقام گرفتن از گذشته خود را دارند.

و در نهایت برای بعضی هم ولخرجی مستمر مکانیسمی دفاعی برای فرار از واقعیتهای تلخ زندگی یا اضطراب های شغلی و خانوادگی آنهاست به این صورت که در هنگام خرید حواسشان از این مشکلات پرت شده معطوف خرید بشود.

بعد دیگری از داستان ولخرجی را این آیه از کتاب مقدس به خوبی برای ما باز میکند که:

کیست از شما که بخواهد برجی بنا کند و نخست ننشیند تا برآورد هزینه کند و ببیند آیا توانِ تمام کردن آن را دارد یا نه؟

انجیل لوقا28:14

زندگی یک زوج با حقوق ماهیانه معین یا درآمد یک کار آزاد که بالاخره حداقل و حداکثرش قابل پیشبینی است مانند همین برج است، برج یک ماه خرج و مخارج خانواده و حتا بودجه بندی سالانه آنها. پس اگر زوجی یا یکی از زوجین چنان خرج کند که در میانه ماه کم بیاورد (به دلیل خرجهای بدون حساب و کتاب) مانند همان بناکنندگان برجی خواهد بود که کتاب مقدس از آن صحبت میکند و این توجیه پذیر نخواهد بود.

برخی اوقات هم ولخرجی مستمر و حاد نتیجه اختلالات روانی هستند که لازم است مورد شناسایی قرار گرفته و درمان شوند مانند:

اختلال دوقطبی:

در فاز “شیدایی” فرد ممکن است دچار خودبزرگ بینی شود و در نتیجه مبالغ عظیمی را بدون فکر خرج کند.

اختلال نقص توجه یا پیش فعالی:

به دلیل ضعف در کنترل تکانه ها، شخص ممکن است بدون تفکر و سبک سنگین کردن و به شکل آنی دست به ولخرجی بزند.

اختلال وسواس فکری_عملی:

که به واسطه آن، شخص با خرید که شکل تکرار و اجبار پیدا کرده تلاش میکند تا اضطراب ناشی از افکار مزاحم را کم کند.

ذکر این اختلالات که ممکن است دلیل ولخرجی گسترده و مستمر یک نفر باشد لزوما به این معنا نیست که هر کسی که ولخرجی میکند را دچار این اختلالات بدانیم اما به هر روی لازم است وقتی با نشانگانی مانند ولخرجی مستمر در خود یا همسرمان روبرو میشویم بدانیم که ریشه مسئله جای دیگری هست و باید مشکل را ریشه یابی کنیم.

یعنی صرف گفتن اینکه ولخرجی کار بدی است یا نباید ولخرجی کرد همیشه راهگشا نیست و لازم است بررسی کنیم که دلیل ولخرجی ادامه دار ما یا همسرمان (یا گاهی هر دوی ما) چیست و به این ترتیب است که میتوانیم مشکل را برطرف کنیم و گرنه تنها با پاک کردن صورت مسئله، ریشه آن میتواند در جایی دیگر و به واسطه رفتار ناسالم یا بیمارگونه دیگری خودش را نشان بدهد و بروز بیابد.

در نهایت میتوان به یک موضوع دیگر هم پرداخت و آن فراگیری “دانش صحیح خرج کردن است” که با مطالعه و استفاده از کتابها و منابع درست، روحانی و علمی قابل یادگیری هست. بنابراین گاهی شاید هم مشکل در این است که نمیدانیم چطور و با چه روشهایی میتوانیم عاقلانه تر و برنامه ریزی شده تر خرج کنیم و این است که دامن ما را میگیردو برایمان مشکل ایجاد میکند.

خوب است در این مورد به عنوان یک زوج گفتگو داشته باشیم و نه با شماتت یکدیگر بلکه با کمک به هم برای ریشه یابی مسئله کمک کنیم تا هم از برکت آورده مالی خود بهره و لذت ببریم و از سوی دیگر با ولخرجی مستمر و مداوم باعث ایجاد مشکلات مالی برای هم و کل خانواده نشویم.

برخی گره ها یک روزه و با یک گفتگو کاملا باز نمیشوند و اگر ولخرجی در همسرمان ریشه دار هست باید با صبوری و نرم خویی به او کمک کنیم تا در این مورد ابتدا به خودآگاهی برسد و سپس با ریشه یابی، سراغ حل این مشکل یا درمان آن برود.