بخش دوم راهکارها
خوانندگان عزیزو ارجمند همدم، در قسمت قبلی این مقاله، در قالب دو داستان کوتاه و متاسفانه تلخ، اشکالی از خشونت ما بین زوجها را ملاحضه کردیم و دو نوع اعمال خشونت در روابط زناشویی را به تماشا نشستیم.
در این مقاله به شکلی موجز و کوتاه قصد داریم که با شما ریشه های خشونت در روابط بین زن و شوهرها و راهکارهای برون رفت از آن را بررسی کنیم.
در ابتدا نگاهی میاندازیم به ریشه های خشونت بین همسران. یکی از نخستین و ریشه ای ترین عوامل این موضوع، بسترهای فرهنگی و اجتماعی جامعه است. یعنی وقتی در یک کشور، خشونت شایع است یا بسیار شایع است ، میتوان انتظار داشت که همین را هم در روابط زناشویی شاهد باشیم. یا اگر در جامعه ای مظهر مردانگی و نشانه مرد بودن، خشونت در رفتارهای مردانه است پس میتوان انتظار داشت که دست کم برخی مردان در ارتباط با همسرانشان بدون عذاب وجدان مرتکب خشونت بشوند.
همینطور الگوهای خانوادگی افراد نیز در نحوه رفتار آنها با زوج خود موثر است یعنی اگر زن یا مرد در خانه ای رشد کرده باشند که شاهد خشونت رفتاری یا کلامی پدر یا مادر یا هر دوی آنها بوده اند، ممکن است خودآگاه یا بسیاری از مواقع ناخودآگاه دست به خشونت در برابر همسرشان بزنند.
حالا به چند راهکار برای کم کردن رفتارهای خشن در خانواده میپردازیم.
از جمله مساِئلی که میتواند از خشونت در روابط زوجها بکاهد، موضوع بسیار مهم “احترام” است، این بدین معناست که اگر دو طرف “احترام” را یکی از مولفه های مهم و اصلی روابط خود تعریف کنند، طبیعتا از توسل به خشونت ولو خشونت کلامی کمتر بهره خواهند گرفت. اصولا احترام و خشونت نقطه مقابل هم هستند و اگر در خانه ای “احترام” جایگاه مهم و مقدسی داشته باشد، “خشونت” کمی دیده خواهد شد یا اصلا دیده نخواهد شد.
پس میتوان به عنوان یکی از راهکارهای مهم خشونت زدایی در روابطمان روی این موضوع مهم یعنی “احترام” کار کنیم. برخی گمان میکنند که با بستن پیوند زناشویی با یک نفر تمامی پرده های حیا و احترام بین آن دو پاره میشوند و التزام به احترام به طرف مقابل مصداق لوس بازی و ادا در آوردن خواهد بود، حال آنکه چنین نیست. به جا آوردن ادب در برابر همسرمان یک امر تصنعی نیست. روابط زن وشوهر، فضایی برای پرده دری و مچاله کردن شخصیت و هویت طرف مقابل نیست.
نکته دیگر که میتواند از خشونت بین زوجها بکاهد، رسیدگسی به خشم های درونی هر یک از زوجین است. همه ما (به ویژه در چهارچوبهای تاریخی، سیاسی و اجتماعی ایران) در زندگی خود با ناملایمات، فشارها و حتا تروماهایی روبرو بوده ایم. بیشتر ما در زندگی خود با فشارها، ظلم ها و نامرادی هایی دست و پنجه نرم کرده ایم که همه اینها در صورت عدم رسیدگی، تحلیل، خودآگاهی و مشاوره روحانی و روانشناسی میتواند ریشه بسیاری از خشمهای ما باشد. پس راه حل مواجهه با مسئله خشونت در روابط زن و شوهر ها تنها سرپوش گذاشتن بر خشمهایمان نیست بلکه لازم است به سرچشمه های خشونت در خود و حتا طرف مقابلمان برویم و از آن نقطه، مشکل را از ریشه حل کنیم یا آنرا به کمترین میزان ممکن تقلیل بدهیم.
ضمنا ما برای اینکه بتوانیم از خشونتهای روابط زن و شوهری خود کم کنیم لازم است تا هر یک به عنوان یک شخص مجزا از نظر احساس شان و احترام درونی و عزت نفس، شرایط خوبی داشته باشیم. خودمان را به شکلی سالم دوست داشته باشیم و احترام و عشق خدا را به خود بیشستر بشناسیم، باور کنیم و ایمان داشته باشیم. این باعث میشود تا از هر حرف طرف مقابل خود به هم نریزیم و احساس توهین شدگی و حقارت نکنیم چون هویت ما نه بر اساس خروجی رفتار همسرمان با ما بلکه به واسطه شناختمان از عشق و پذیرش عظیمی است که خدا به هر یک از ما به عنوان فرزندان خود دارد.
نکته دیگر، کار روی تکنیکهای کنترل خشم است، مانند دور شدن از محیط دعوا و درگیری. در یکی از نخستین مقالات همدم از لزوم وجود حریمها بین زن و شوهرها صحبت کردیسم که موجب میشود بتوانیم هر چند وقت یک بار با فاصله ای متناسب به همسرمان و روابطمان با هم نگاه کنیم. در مورد موضوع خشونت هم این مهم است که بدانیم وقتی به شرایط جوش آوردن و کنترل عقلانی نزذیک شده ایم، یکی از بهترین گزینه ها، ترک محل دعوا، برای مدتی کوتاه است که موجب میشود بتوانیم بیشتر بر خودمان مسلط بشویم و همین فرصت را به طرف مقابل خود نیز ببخشیم تا بتواند آرام بشود.
ممنوعیت و مذمومیت مطلق هر حرکت خشونت آمیز به ویژه از نوع فیزیکی در روابط زن و شهر، قانونی کاملا مسیحی و منطبق با ارزشهای ایمانی ماست. وقتی “خشونت” را در اشکال مختلف آن بد و مذموم بدانیم طبیعتا کمتر بدان متوسل خواهیم شد.
آیات متعددی در کتاب مقدس موید این مهم هستند از جمله در امثال سلیمان2:13که میفرماید: انسان از ثمره لبهای خود نصیب نیکو میبرد، اما اشتیاق خیانت پیشگان به خشونت است.
یا
خداوند پارسا و شریر را می آزماید، جان او بیزار است از آنکه خشونت را دوست میدارد. (مزمور5:11)
درمورد مقوله “خشونت” کتاب مقدس آیات بسیار و حرفهای گفتنی و آموزنده بسیاری برای ما دارد.
به عنوان نکته آخر، تعامل و رفت و آمد با افراد یا خانواده هایی که خشونت کلامی یا فیزیکی در آنها دیده میشود هم از عوامل تسری خشونت به روابط و رفتارهای ما با همسرمان میتواند باشد و در نقطه مقابل تعامل و رفت و آمد با افرادی که در روابط خود با همسرشان به لحاظ ادب و احترام و محبت میدرخشنند سبب سرایت بیشتر این محسنات اخلاقی به ما و زوجمان خواهد شد.
مظاهر خشونت در رووابط زن و شوهرها و راهکارهای مقابله با آنها بسیار بیشتر از فرصت کوتاه این مقاله است پس به فیض خدا در آینده به این مهم بر خواهیم گشت و اشکال دیگری از خشونت بین همسران را بررسی و تحلیل خواهیم نمود.